Ethiek in een globaliserende wereld

Sedláček: De economie van Goed en Kwaad 

Volgens Tomáš Sedláček, spreker, denker en econoom, hebben we behoefte aan meer ethiek om economische en politieke kwesties het hoofd te bieden.


Tomáš SedláčekTomáš Sedláček is inmiddels een bekende spreker en denker. De Tsjechische econoom benadert economie vanuit een cultureel perspectief, wat een vernieuwend licht werpt op hedendaagse kwesties. Volgens Sedláček hebben we behoefte aan meer ethiek om economische en politieke kwesties het hoofd te bieden.

Sedláček is econoom en filosoof en maakte al op 24-jarige leeftijd deel uit van de de economische adviesraad van de toenmalige president van Tsjechië. Hij legt helder uit hoe de rol van religie in de maatschappij in de loop van decennia is overgenomen door de wetenschap, waarbij ethiek naar de achtergrond verdween. ‘Er huist in ons een essentieel gevoel van onvolkomenheid dat we proberen op te vullen. De economie, die zichzelf vaak presenteert als een alternatief voor het spirituele, kan nooit onze verlossing zijn. Toch wordt de rol van de econoom hoog aangeslagen. Terwijl je zou kunnen zeggen dat de definitie van een econoom is: ‘Iemand die het in principe oneens is met een andere econoom.’

Losgezongen wetenschap

Die aloude grap laat al zien: economie is een verre van exacte wetenschap. ‘Want als dat het écht was, dan zou er toch overeenstemming zijn over hoe bijvoorbeeld Europa de economische crisis zou moeten benaderen? Het vakgebied economie is van oorsprong een sociale wetenschap die de laatste decennia is gekaapt door de wis- en natuurkunde. Daarom is economie zich gaan voordoen als een exacte wetenschap, losgezongen van culturele context en ethiek, met alle gevolgen van dien.’

als het geen individu is dat zich ergens schuldig aan maakt, maar een collectief, zoals een groot bedrijf, dan wordt de schuld zodanig verdund dat er niets van overblijft.

Collectieve schuld

De rol van het economische denken zie je in elke sector terug, aldus Sedláček. ‘Het ironische is dat specialisatie en arbeidsdeling leiden tot verantwoordelijkheidsdeling: als het geen individu is dat zich ergens schuldig aan maakt, maar een collectief, zoals een groot bedrijf, dan wordt de schuld zodanig verdund dat er niets van overblijft. Wat eigenlijk gek is. In het strafrecht is het omgekeerd: als wij tweeën iemand vermoorden, krijgen we beiden twintig jaar cel, niet elk tien.’

Van Gilgamesj tot Wall Street

In 2009 publiceerde Sedláček het boek ‘De economie van goed en kwaad; de zoektocht naar economische zingeving van Gilgamesj tot Wall Street’, dat in 2012 ook in Nederland verscheen. In zijn boek beschouwt hij de economie vanuit cultureel en ethisch oogpunt, wat een verrassend licht werpt op de historische en actuele ontwikkelingen en conflicten wereldwijd.

Abstractie vraagt om heldere ethiek

Dat Sedláček een brede visie heeft, blijkt ook tijdens zijn lezingen die hij wereldwijd geeft. In onderstaande presentatie afgelopen voorjaar op een economische conferentie in Zwiterland gaat hij in op de uitdagingen van de globalisering. Hij legt uit dat ondanks de globalisering en de kortere afstanden, er economisch en politiek nog te lokaal wordt geredeneerd. En hij gaat in op de gevolgen van een steeds abstracter wordende wereld.

‘Wie van jullie heeft er nog een fysieke wekker naast z’n bed staan? De meesten hebben een wekker in hun smartphone.’ Hij pakt z’n eigen smartphone erbij en toont zijn alarm-app. ‘Maar als ik mijn telefoon open (hij verwijdert het klepje aan de achterkant) is er helemaal geen wekker te vinden’, grapt hij, maar de ‘spirit of the alarmclock’ is nog steeds aanwezig en dat gebeurt met heel veel zaken vandaag de dag. De fysieke aanwezigheid verdwijnt, maar de ‘spirit’ blijft voortbestaan. ‘IBM maakte nog tastbare producten, bij Microsoft kon je al niet meer fysiek aankloppen op het ‘window’, en Google is nog een level abstracter’. Aan de hand van sprekende voorbeelden laat hij de transitie zien naar een abstractere samenleving, waarin de rol van ethiek des te belangrijk wordt.

(De lezing begint op 1.56)

Your next jumps to fair and green:

Meer informatie

  • Yvonne Kruiper is freelance schrijfster en journalist. Ze schreef verschillende artikelen over duurzaamheid voor nieuworganiseren.nu en is museumdocent bij het Scheepvaartmuseum in Amsterdam.
  • Nieuworganiseren.nu is een platform voor en over nieuwe vormen van organiseren. Het is tevens een gemeenschap van mensen en organisaties die nieuw of anders willen organiseren. Een netwerk van bloggers, redacteuren, organisatieactivisten, dwarsdenkers en friskijkers, lok- en trekpaarden.
  • Nieuwsgierig? Klik hier!




Laat Een Bericht Achter


Leave a Reply

Copyright © 2017 FairFrog