VVD, doe normaal!

How Fair and Green is...? Deel 3: VVD?

Armoedebestrijding, klimaat, en milieu in de Tweede Kamerverkiezingen 2017. We leggen alle politieke partijen langs de meetlat. In deel 3: VVD.


Hoe doen politieke partijen het op het gebied van eerlijke handel, milieu, klimaat en armoedebestrijding. Deel 3: de VVD.

In deze serie leggen we de partijen voor de aankomende Tweede Kamer verkiezingen, die kans maken op een zetel, langs de FairFrog-meetlat. Stel dat de partijen een webwinkel zouden beginnen, zouden ze dan op FairFrog mogen staan? Naast ons belangrijkste criterium eerlijke handel, kijken we ook naar duurzaamheid in de zin van beleid op het gebied van milieu, klimaatverandering en armoedebestrijding. In het eerste deel van de serie, behandelden ik de Partij voor de Vrijheid (PVV) en kon je een uitgebreide toelichting lezen over hoe ik te werk ga. In het tweede deel ging ik in op het partijprogramma van Voor Nederland (VNL) en vandaag voegen we weer een partij aan de rechterkant toe aan de scoretabel: de VVD. Deze week kwam naar buiten dat de VVD op de valreep een zin over klimaatverandering schrapte uit het verkiezingsprogramma; dat belooft niet veel goeds…

Toelichting

Ik probeer zo min mogelijk te focussen op middelen, zoals de Sustainable Development Goals of een klimaatwet en zoveel mogelijk op concrete inhoud en naar de kwaliteit van de inhoud (is er sprake van een gedegen analyse). Per partijprogramma heb ik gekeken naar de criteria “Eerlijke handel”, “Armoedebestrijding”, “Milieu” en “Klimaat”. Een deel van de sub-issues zijn niet vooraf vastgesteld. Zo heb ik partijen een kans gegeven om punten te scoren voor originele ideeën, die niet in andere partij-programma’s voorkomen. Ik hoop zo een zo volledig mogelijke analyse te geven van de partijprogramma’s op de FairFrog criteria. Ik behandel iedere partij in een aparte blog en geef partijen tussen 0 en 2 punten voor de verschillende onderwerpen. Zo houden we het spannend tot de laatste week voor de verkiezingen; wiens partijprogramma zou het meest FairFrog-worthy zijn?!

Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, VVD

Bij de VVD hebben ze in ieder geval echt enorm hun best gedaan op het partijprogramma; het is wel 100x zo lang als dat van de PVV. Toch hadden ze wel wat meer mogen bezuinigen op woorden en zinnen zoals deze “De uitkomst telt, niet de mooie woorden daaromheen.” Betekent niks, is ook niks.

Eerlijke handel

Op het gebied van eerlijke handel krijgt de VVD van mij geen punten.

Het perspectief van de landen waarmee handel gedreven wordt mis ik – ook op de plekken waar ik dit wel verwacht had; of het nu gaat om landbouwsubsidies, belastingontwijking, mineralen, of handel in zijn algemeenheid. De VVD heeft maar één belang in haar achterhoofd. Deze zin illustreert dat:

“Belastingopbrengsten als gevolg van de aanpak van belastingontduiking en -ontwijking, moeten ingezet worden voor de verlaging van de vennootschapsbelasting. Zo kan het Nederlandse fiscale vestigingsklimaat verder verbeteren.”

Ontwikkelingssamenwerking

Voor het hoofdstuk over internationale samenwerking krijgt de VVD 1 punt in de categorie armoedebestrijding. VNL heb ik een punt gegeven voor het behoud van noodhulp. De VVD behoudt meer dan noodhulp, maar schetst een beeld van de sector, dat mijns inziens schadelijk is voor de vooruitgang naar een eerlijkere wereld, daarom houd ik het ook hier bij 1 punt. De analyse van internationale problematiek schiet ernstig tekort. De VVD staat ouderwetse vormen van neoliberaal beleid voor en stelt dat voor alsof het een nieuwe uitvinding is van de partij zelf:

“Om daaraan bij te dragen, moeten we anders naar ontwikkelingsbeleid gaan kijken. Hulp moet landen en de inwoners daarvan vooral in staat stellen zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun vooruitgang. Een combinatie van gerichte hulp en handel leent zich daarvoor beter dan eenzijdige financiële en materiële steun.”

Neoliberaal beleid gaat er kort gezegd vanuit dat vrijwel alles op te lossen is met handel. Het idee dat dat een nieuwe vorm is of dat dat van ons vergt dat we “anders moeten gaan kijken” naar ontwikkelingsbeleid, is een ontkenning van het feit dat het beleid al decennialang grotendeels neoliberaal is vorm gegeven. Zo lijkt de VVD zich weinig te herinneren van het liberaliseren van de Washington Consensus en een zeker paars kabinet in de jaren ‘90. Het idee van hulp en handel klinkt ontzettend mooi, maar de vormgeving van de handelsrelaties schieten tot op heden nog tekort in het beschermen van rechten van mensen die in ontvangende landen aan de onderkant van de samenleving bungelen. De wereldwijde stroming van neoliberaal beleid heeft bijvoorbeeld gezorgd voor mijnbouw in afgelegen berggebieden in India, dat grote groepen mensen tot vluchtelingen in eigen land heeft gemaakt. Dat is economische ontwikkeling, maar de vraag is; voor wie? Goedkope grondstoffen zijn fijn voor ons, en een kleine elite daar kan daar heel veel geld mee verdienen, maar de mensen die in de mijnen werken hebben vaak een levensverwachting van rond de 30. Dit is slechts een voorbeeld, maar je kunt over de hele wereld voorbeelden vinden van projecten, die ongelijkheid, milieuvervuiling en zelfs mensenrechtenschendingen in de hand werken en die gefinancierd zijn met ontwikkelingsgeld. Dit is een probleem van de wereldwijde gemeenschap, waar Nederland vaak aan heeft bijgedragen. Hierin vindt gelukkig wel degelijk verandering plaats, maar om deze verandering voort te zetten hebben we vooral een kritische blik nodig en niet een partij, die de negatieve kanten van scheve handelsrelaties niet erkent. Prima dat je handel wilt drijven met ontvangende landen, maar leg daarbij dan de focus op eerlijke handel en het beschermen van mensenrechten. Kritisch zijn op beleid in ontvangende landen is ook prima, maar steek graag ook even een economische en historische hand in eigen boezem.

“Ook werkt het geven van hulp alleen als er concrete doelen worden gesteld die op controleerbare wijze worden nagestreefd.”

Ook op dit punt is het beeld dat de VVD schetst van huidige ontwikkelingshulp achterhaald; voor grote organisaties is dit namelijk al jarenlang de praktijk. Er is zelfs een afkorting voor Monitoring en Evalutie: M&E.

Over specifieke maatregelen, kun je uitgebreid discussiëren en debatteren tot je samen tot een beter plan komt of misschien tot een compromis. Mijn grootste probleem met dit onderdeel van het VVD programma is dan ook niet zozeer het voorgestelde maatregelenpakket, maar de visie voor een oneerlijke wereld die ik er in lees. Om maatregelen voor te kunnen stellen, die eigenlijk alleen voor Nederland zelf goed zijn (en soms nog een positief bij-effect kunnen hebben in een ontvangend land), schetst de VVD een onjuist en incompleet beeld van de ontwikkelingssector. In hun visie vind ik bovendien geen spoor van medemenselijkheid.

“Daarbij hoeven we Nederlandse belangen niet uit het oog te verliezen. Integendeel. Wij willen ontwikkelingshulp veel sterker gaan richten op thema’s die ook belangrijk zijn voor ons eigen land. Een belangrijk voorbeeld is het inrichten van effectieve opvang in de regio, waarbij randvoorwaarden worden gecreëerd die een menswaardig bestaan mogelijk maken.”

Ik wil de VVD er graag aan herinneren dat relaties met landen in het zuiden hoofdzakelijk zijn ontstaan in het koloniale tijdperk (voor de zekerheid zeg ik erbij; dat was dus Nederlands’ eigenbelang). Vanaf het ontstaan van ontwikkelingshulp zoals we dat vandaag de dag kennen in de jaren ‘50 en ‘60 van de vorige eeuw, is dat altijd met de nodige dosis eigenbelang gepaard gegaan. Grote delen van het officiële Nederlandse ontwikkelingsbudget gaan naar instituten zoals de Wereldbank (11% tussen 2000 en 2011), waar gewoon geld aan wordt verdiend. Het laatste dat ik er nog over kwijt wil is dat de VVD – voor een zogenaamde voorvechter van de vrije markt – zich in relatie tot ontwikkelingssamenwerking opvallend stil houdt over de manieren waarop Nederland en EU de eigen markten beschermen tegen import uit landen in het zuiden. Opvallend, maar ook logisch, want hun visie is volledig gebaseerd op eigenbelang.

Concluderend, houd ik het voor de VVD bij 1 punt voor dit onderdeel. De PVV en VNL zijn duidelijk over het feit dat ze een eerlijkere wereld, de moeite niet waard vinden en geen geld willen uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking. De VVD doet alsof ze er nog wel iets mee wil, maar had dit hoofdstuk net zo goed “zelfverrijking” kunnen noemen.

Klimaat

“Voor onze energievoorziening maken we tot nu toe vooral gebruik van fossiele brandstoffen, zoals olie, gas en steenkolen. Deze brandstoffen brengen per definitie afhankelijkheid met zich mee. Vooral omdat we ze importeren uit andere landen, vaak dubieuze regimes zoals in Rusland en het Midden-Oosten. Aardgas is lange tijd een uitzondering geweest, omdat Nederland over grote eigen voorraden beschikte. Maar de bodem van deze voorraden raakt in zicht en ook olie en steenkolen raken op een gegeven moment op.”

De ideeën over klimaatbeleid, komen bij de VVD vooral voort uit angst voor afhankelijkheid van dubieuze regimes en het feit dat de voorraden van eindige bronnen simpelweg in zicht raken. Ethisch handelen ten aanzien van onze planeet heeft bij de VVD geen intrinsieke waarde, of in ieder geval is dat niet af te lezen uit hun verkiezingsprogramma. Wel krijgen ze punten voor het noemen van het behouden van gemaakte klimaatafspraken in Parijs en Europese afspraken op het gebied van duurzame energie en het willen aanpakken van de CO2 prijs in het Europese Emissions Trading System (ETS). De VVD wil verder de stimuleringsregeling duurzame energieproductie behouden en binnen hetzelfde budget mogelijkheden toevoegen voor innovatieve vormen van duurzame energie.

Er moet bij gezegd worden dat ze door het programma heen nogal draaien waar het gaat om Europese afspraken. De VVD ziet het nut van Europa wel in, maar wil zich vooral aan regels houden die hen het beste uitkomen. Even een paar zinnen op een rij, die elkaar mijns inziens tegenspreken:

Uit het hoofdstuk over Europa (pagina 95 van het programma):

“Samenwerking is niet vrijblijvend en regels zijn er om door iedereen te worden nageleefd. Te vaak zien we dat EU-lidstaten zich niet houden aan regels of begrotingsafspraken, maar vervolgens niet worden teruggefloten. Andere lidstaten ondervinden daar nadeel van. Aan die onbalans moet een einde worden gemaakt. Landen die stelselmatig hun afspraken niet kunnen of willen nakomen, worden geschorst en mogen pas weer meedoen als ze volledig aan de regels voldoen. Als dat niet lukt, doen ze definitief niet meer mee. Afspraken en regels zijn het fundament van de Europese samenwerking. Alle landen zijn er bij gebaat als die regels strikt worden gehandhaafd.”

Uit het hoofdstuk over klimaat :

“De technologische ontwikkeling voor het opwekken van hernieuwbare energie gaat echter snel. Daarom moeten de deadlines voor het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen wel in de tijd kunnen worden verschoven, als bijvoorbeeld blijkt dat innovatievere en goedkopere technieken voor het opwekken van duurzame energie binnen handbereik zijn, alsmede wanneer deze het maatschappelijk draagvlak vergroten. Wij willen namelijk dat er altijd ruimte is om gebruik te kunnen maken van nieuwe technieken die onze energieopwekking nog duurzamer maken, tegen mogelijk lagere kosten.”

De VVD is er dus voor dat we ons allemaal aan de regels houden, maar niet als dat niet helemaal lekker uitkomt economisch gezien.

Milieu

“Wij willen dat de overheid deze ontwikkeling [recycling] ondersteunt door zich meer in te zetten voor normen en minder voor allerlei verboden en betuttelende, belemmerende regels en procedures waarmee we geen milieuwinst boeken.”

Is een norm niet gewoon een slappe vorm van een regel (eentje die niet is vast gelegd)?

Ook als het gaat om luchtkwaliteit wil de VVD geen extra Nederlandse regelgeving. Wat met de EU is afgesproken is volgens hen voldoende. Ik kan wel nog punten uitdelen voor het willen stimuleren van circulaire economie en voor het vrijmaken van budget voor het tegengaan van het dumpen van afval in de natuur.

Het glas half vol

“Denk bijvoorbeeld aan het gebied rond de Noordpool, waar het toegankelijk worden van een nieuwe zeeroute grote kansen biedt voor de (handels)positie van ons land.”

Deze moest ik er nog even uitpikken in het hoofdstuk Buitenlandse Zaken omdat de VVD de partij is waarbij het glas echt altijd halfvol is. Een natuurgebied en verschillende diersoorten worden ernstig bedreigd door klimaatverandering, maar de VVD heeft alweer economische kansen gespot.

En deze heb ik ook voor je uitgeknipt zodat we toch nog met een glimlach deze blog eindigen:

“Om de auto persoonlijker te maken, willen wij bovendien dat het mogelijk wordt om een persoonlijk kenteken aan te vragen.” (pag. 74 van het partijprogramma)

Score
Topic PVV VNL VVD
Algemeen
Nederland blijft in de EU 0 1 1
Eerlijke
handel
0 0 0
Armoedebestrijding
Noodhulp 0 1 1
Milieu
Stimuleren circulaire economie 0 0 1
Tegengaan afval dumping 0 0 1
Klimaat
Houden aan afspraken Parijs 0 0 1
Houden aan Europese afspraken 0 0 1
CO2 prijs aanpakken via ETS 0 0 1
Stimuleren duurzame energie productie 0 0 1
Nagedacht over duurzaamheid in
bouw/huishoudens
0 0 1
TOTAAL 0 2 9

Your next jumps to fair and green:

  • Wil je je graag via debatten verder verdiepen in de FairFrog thema’s, wij zetten een aantal interessante verkiezingsdebatten voor je op een rij; klik hier!
  • Lees ook onze blogs over de PVV en VNL.

Voor meer informatie:





Laat Een Bericht Achter


Leave a Reply

Copyright © 2017 FairFrog