Europees Parlement Stemt over Palmolie

What Happens in Europe? Deel 1: Palmolie

Sinds 2003 stimuleert de EU gebruik van biobrandstoffen. De groeiende palmolievraag heeft veel negatieve effecten; dat moet duurzamer volgens het parlement.


FairFrog series on what happens in Europe. Deel 1: Palmolie.

De verkiezingen zijn achter de rug en het formatie gekibbel is losgebarsten. Nu vliegen niet alleen populistische oneliners ons rond de oren, maar ook analyses over hoe we gekozen hebben en wat er voor ons ligt. In de serie How Fair & Green is…? beoordeelde ik tot aan de verkiezingen verschillende partijenprogramma’s op de FairFrog criteria. De blogs werden veel gelezen en dit heeft mij de indruk gegeven dat van links tot rechts mensen interesse hebben in de topics waarover wij op FairFrog schrijven; eerlijke handel, klimaat, maar ook Europa. En of je nu blij was, opgelucht of teleurgesteld na de verkiezingen, ons diverse continent heeft nog een turbulente tijd voor de boeg met verkiezingen in Frankrijk en Duitsland en natuurlijk de Brexit.

Hoewel het aan angstretoriek en ongenuanceerde meningen niet ontbreekt omtrent Europa, zie ik overal om mij heen, wat ook uit onderzoeken blijkt; Nederlanders voelen zich geen Europeaan en voelen zich niet verbonden of betrokken bij Europa. De opkomstpercentages bij Europese verkiezingen zijn dramatisch en mensen zappen massaal weg wanneer er items over Europa op de televisie zijn. Als we dan eindelijk in campagnetijd de televisie eens aan laten staan, reikt de discussie zelden verder dan “uit de EU, want we verliezen soevereiniteit” of “zonder de EU gaan we ten onder”.

Tegelijkertijd realiseren velen zich dat we in Europees verband de grote problemen van onze tijd zouden kunnen aanpakken en is slechts een vijfde van de Nederlanders voor een Nexit. Daarom heb ik besloten om de komende tijd meer Europa op de blog te brengen, want ongemerkt willen volgens mij veel mensen graag weten hoe eerlijk en groen Europa eigenlijk is en hoe dat beter zou kunnen. Je kunt hier komen voor je regelmatige dosis “hoe zit het met Europa”, zonder meteen in een meer of minder Europa discussie verstrengeld te raken, zonder angstretoriek en populistische oneliners van links of rechts. Ik ga op zoek naar de nuance over Europa. Uiteraard zal ik daarbij vooral volgen welke beslissingen worden genomen over de FairFrog onderwerpen; eerlijke handel, klimaat, milieu en armoedebestrijding. Verder zal ik de politieke partijen die in het Europese parlement de dienst uitmaken langs de FairFrog meetlat leggen. Mochten jullie als lezers een speciaal verzoek hebben met betrekking tot Europa, waar je graag meer over zou willen weten, dan nodig ik je graag uit om beneden of in het contactformulier een berichtje achter te laten.

Deze week stonden er meteen een paar interessante onderwerpen op de agenda van het Europese parlement: palmolie en het controleren van de auto-industrie op uitstoot rapportages. Vandaag ga ik in op het palmolie beleid van EU.

Wat is er ook alweer mis met palmolie?

Palmolie is een plantaardige olie, afkomstig van het vruchtvlees van de oliepalm. Een voordeel van palmolie is dat de productie efficiënter is dan dat van andere plantaardige oliën; er is relatief weinig land nodig om de olie te produceren (bijvoorbeeld vergeleken met soja, koolzaadolie of zonnebloemolie). Als brandstof in vervoersmiddelen leidt het tot minder CO2 uitstoot ten opzichte van benzine of diesel (mits het niet de plantage niet op veengrond is opgezet). Hoewel palmolie ook een werkverschaffer is, hebben plantages vaak negatieve gevolgen voor lokale gemeenschappen, zoals kinderarbeid, schendingen van mensenrechten en verlies van land, waarbij ook nog eens de armsten in de gemeenschappen het hardst getroffen worden. Voor het aanleggen van palmolie plantages is en wordt bovendien nog steeds veel tropisch regenwoud gekapt. Dit leidt tot grote vermindering van biodiversiteit (minder plantensoorten, minder diersoorten), verlies van habitat van bedreigde diersoorten zoals de Orang-oetan en CO2 uitstoot.

Waar zit palmolie in/waar wordt het voor gebruikt?

In veel voedselproducten en cosmetica zit palmolie. Zo vind je het bijvoorbeeld vaak op het etiket van pindakaaspotten, koekjes, chips en diepvriesproducten. Volgens Voedingscentrum zit in 60% van de voedingsproducten palmolie. Daarnaast wordt in de EU brandstof voor transportmiddelen verplicht vermengd met plantaardige oliën, waaronder palmolie.

Bestaat er ook verantwoorde palmolie?

De voornaamste certificering voor duurzaamheid in palmolie komt van de RSPO (Roundtable on Sustainable Palm Oil), een samenwerking van bedrijven, overheden en NGO’s. De RSPO is vaak onderwerp van kritiek. De naleving van de RSPO principes zou niet overal gebeuren en bovendien zijn de principes te zwak. Een bedrijf kan bijvoorbeeld ook een certificaat krijgen, wanneer niet alle plantages van het bedrijf aan de principes voldoen. Op sommige websites wordt GreenPalm als een apart certificaat genoemd. GreenPalm is echter het Book & Claim systeem van RSPO. Dit houdt in dat een producent certificaten kan kopen van RSPO gecertificeerde producenten om aan te tonen dat hij ergens duurzame productie heeft gesteund. Dit is de minst strenge vorm van RSPO certificering.

Naast RSPO, is er de Palm Oil Innovation Group (POIG), dat strengere rapportage vereisten hanteert en meer transparantie verlangt van producenten. De POIG werd opgericht in 2013 en bouwt voort op RSPO richtlijnen. Palmolie plantagehouders, maar ook retailers, fabrikanten en NGO’s kunnen lid worden. Onder andere Danone, Ferrero  en L’Oreal zijn lid.

Tijdlijn EU beleid met betrekking tot palmolie

2003: In de richtlijn ter bevordering van biobrandstoffen stelt Europa zich ten doel om in 2005 2% en in 2010 5,75% van de voor vervoer gebruikte benzine en diesel te vervangen door biobrandstoffen (dit hoeft dus niet perse palmolie te zijn). We kunnen ons afvragen welk belangen voor de Europese Commissie zwaarder woog; duurzaamheid en het verminderen van CO2 uitstoot of economische en geopolitieke belangen? Zie bijvoorbeeld dit stukje uit een persbericht van 2007:

“Met de sterke stijging van de olieprijzen en de toenemende bezorgdheid over een stabiele, veilige en milieuvriendelijke energievoorziening, staat de bevordering van het gebruik van biobrandstoffen in het vervoer hoog op de Europese politieke agenda. Momenteel zijn biobrandstoffen de enige manier om de afhankelijkheid van olie in de vervoerssector aanzienlijk te verminderen.”

2009: In de richtlijn hernieuwbare bronnen (Renewable Energy Directive, RED), stelt Europa zich ten doel om in 2020 10% van de voor vervoer gebruikte benzine en diesel te vervangen door biobrandstoffen.

Door de bevordering van biobrandstoffen in de EU, groeit de vraag naar het efficiënte en daardoor relatief goedkope palmolie. In 2009 wordt nog 27% van alle palmolie in de EU gebruikt als brandstof, in 2014 is dit 45%. 500 miljoen Europeanen gebruiken 15% meer palmolie dan 1.3 miljard Chinezen. De EU importeert ongeveer 10% van de totale hoeveelheid palmolie in de wereld.

2011: Een verordening wordt aangenomen, die het verplicht stelt om de herkomst van plantaardige oliën te vermelden op etiketten van voedselproducten. De groepsbenaming plantaardige olie is per 13 december 2014 niet meer voldoende, palmolie dient expliciet genoemd te worden. Deze verordening maakt het voor consumenten makkelijker om palmolieproducten te mijden. De verplichting geldt echter niet voor cosmetica en schoonmaakmiddelen.

2012: De Europese Commissie accepteert het RSPO-RED schema voor certificering van duurzame palmolie als biobrandstof in de EU. RSPO-RED omvat een aantal extra voorwaarden voor producenten bovenop de RSPO principes. Janneke Bazelmans vat het in haar artikel mooi samen:

“De bindende voorwaarden behelzen dat het grondgebied waarop de plantage wordt aangelegd: (i) niet is aangewezen voor natuurbehoud door de wet of door de bevoegde autoriteit; (ii) niet is aangewezen ter bescherming van internationaal erkende zeldzame, bedreigde ecosystemen of soorten; (iii) geen waterrijk gebied was in januari 2008. Indien het wel een waterrijk gebied was dan is er bewijs vereist dat de productie van palmolie de aard en status van het waterrijk gebied niet heeft veranderd; (iv) geen veengebied was in januari 2008. Indien het een veengebied was, is er bewijs vereist dat bij de productie van palmolie geen drainage heeft plaatsgevonden van niet gedraineerde grond en, (v) er moet een broeikasreductie zijn van 35 procent (oplopend tot 60 procent in 2018).”

Ze merkt daarbij ook op dat RSPO-RED certificering alleen mogelijk is voor plantages van voor 2008 en dat ook palmolie afkomstig van veengrond toegestaan is, wat bij gebruik in vervoer niet leid tot vermindering van CO2 uitstoot.

2013: Het Europese parlement wil een transitie naar biobrandstoffen, die niet afkomstig zijn van voedselgewassen, maar bijvoorbeeld van afval. Er moet een maximumpercentage komen voor van voedselgewassen afkomstige biobrandstoffen.

2015: De Europese raad vernieuwt de richtlijn hernieuwbare energie (RED) met een maximumpercentage van 7% voor van voedselgewassen afkomstige biobrandstoffen in 2020.

Nederland streeft in 2015 al naar 100% RSPO gecertificeerde palmolie in dat jaar en krijgt daarin een aantal EU landen mee in de Amsterdam Declaration in Support of a Fully Sustainable Palmoil Supply Chain by 2020.

4 april 2017: Het Europese Parlement stemt over een rapport van Tsjechisch Europarlementariër Kateřina Konečná van de GUE/NGL partij (Nederlandse partijen SP en Partij voor de Dieren zijn ook onderdeel van deze partij in het Europees parlement). Het wordt aangenomen met 640 stemmen voor, 18 tegen.

Het rapport erkent de mogelijkheden om duurzamer palmolie te produceren en raadt strengere richtlijnen aan. Het parlement roept de Europese Commissie op om een plan te ontwikkelen voor ontbossing met concrete regelgeving om de EU handelsketens en financiële transacties vrij te maken van ontbossing. Daarnaast roept het rapport op om het gebruik van biobrandstoffen van plantaardige oliën volledig uit te faseren met 2020 als deadline.

Dit lijken mij op zich goede maatregelen, maar ik mis nog wat meer concrete adviezen op het vlak van de vervanging van palmolie. De volledige tekst waarover gestemd is, is nog niet geplaatst, dus ik hoop dat hier meer in staat. Volgens mij moeten we naast een betere certificering van palmolie, ook kijken naar innovatieve alternatieven binnen Europa. Eerder al is erkend dat er gekeken moet worden naar de rol van afval, dus het is te hopen dat de Europese Commissie hierin nu door pakt en dat we niet over tien jaar weer tot de conclusie moeten komen dat we de niet-duurzame palmolie hebben vervangen met iets anders dat ook niet duurzaam is.

Voor de politieke junkies onder ons, heb ik nog twee zeer verschillende bijdragen aan dit parlementaire debat op YouTube gevonden:

Your next jumps to fair and green:

  • Kijk op voedseletiketten en vermijd zoveel mogelijk palmolie.
  • Laat een vraag achter over Europees beleid waar je altijd al meer over hebt willen weten!

 

Bronnen naast in-tekst weergegeven bronnen:





Laat Een Bericht Achter


Leave a Reply

Copyright © 2017 FairFrog